en ارزیابی چندبعدی تأثیر علمی و اجتماعی: ادغام شاخص‌های کتاب‌سنجی، استنادهای مبتنی بر کتاب و آلت‌متریک برای دانشگاه علوم پزشکی مازندران <div style="text-align: justify;">ارزیابی پژوهش به‌طور فزاینده‌ای از اتکای صرف به شاخص‌های سنتی مبتنی بر استناد فاصله گرفته و به سمت استفاده از شاخص‌های جایگزین حرکت کرده است؛ شاخص‌هایی که می‌توانند ابعاد گسترده‌تری از تأثیرات علمی و اجتماعی پژوهش را منعکس کنند. این مطالعه با استفاده از شاخص‌های کتاب‌سنجی، استنادهای مبتنی بر کتاب و شاخص‌های آلت‌متریک، به ارزیابی تأثیر چندبعدی بروندادهای پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی مازندران (MazUMS) پرداخت. در این پژوهش، یک تحلیل کتاب‌سنجی و آلت‌متریک گذشته‌نگر بر روی انتشارات وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مازندران در بازه زمانی سال ۱۹۹۷ تا اوایل سال ۲۰۲۴ انجام شد. در بازیابی اولیه، ۸٬۱۷۳ رکورد از پایگاه Web of Science و ۱۰٬۹۲۸ رکورد از Scopus شناسایی شد. پس از طی یک فرایند پالایش داده‌ها در سه مرحله با استفاده از نرم‌افزار ScientoPy نسخه 3.1.2&mdash;شامل پاک‌سازی درون‌پایگاهی، تطبیق شناسه DOI میان پایگاه‌ها، و حذف موارد تکراری در مرحله نهایی&mdash;در مجموع ۱۱٬۵۳۴ مدرک منحصربه‌فرد برای تحلیل باقی ماند. شاخص‌های استنادی، ویژگی‌های منابع استناددهنده و شاخص‌های آلت‌متریک استخراج شدند و ارتباط میان شاخص‌های کتاب‌سنجی و آلت‌متریک با استفاده از ضریب همبستگی رتبه‌ای اسپیرمن مورد بررسی قرار گرفت. برونداد پژوهشی از ۲ مقاله در سال ۱۹۹۷ به ۸۴۵ مقاله نمایه‌شده در Web of Science و ۱٬۱۱۷ مقاله در Scopus در سال ۲۰۲۴ افزایش یافت. مقالات پژوهشی ۸۴٫۹ درصد از کل انتشارات (۹٬۷۸۸ مورد) را تشکیل می‌دادند. این انتشارات در مجموع ۲۸۰٬۸۹۶ استناد دریافت کردند که ۹۵٫۹ درصد از آن‌ها از منابع مجله‌ای (ژورنالی) منشأ گرفته بود؛ در حالی‌که استنادهای مبتنی بر کتاب و فصل کتاب سهمی کمتر اما متمایز از تأثیر پژوهش را نشان می‌دادند. داده‌های آلت‌متریک برای ۳٬۲۶۳ انتشار (۲۸٫۳ درصد) در دسترس بود که از میان آن‌ها ۳٬۰۲۵ مورد (۹۲٫۷ درصد) توجه قابل اندازه‌گیری در فضای آنلاین دریافت کرده بودند. تعداد استنادهای پایگاه Dimensions قوی‌ترین همبستگی را با تعداد استنادهای Scopus نشان داد (&rho; = 0.981، p < 0.01). پس از آن، میزان خوانش در Mendeley قرار داشت (&rho; = 0.759، p < 0.05)، در حالی که اشاره‌ها در شبکه اجتماعی X و رسانه‌های خبری همبستگی نسبتاً ضعیف‌تری نشان دادند. پژوهش‌های دانشگاه علوم پزشکی مازندران در طول دوره مورد مطالعه رشد قابل‌توجهی داشته و از دیده‌شدن علمی گسترده‌ای برخوردار بوده‌اند. شاخص‌های کتاب‌سنجی، استنادهای مبتنی بر کتاب و شاخص‌های آلت‌متریک هر یک ابعاد مکملی از تأثیر پژوهش را منعکس می‌کنند و استفاده ترکیبی از آن‌ها ارزیابی جامع‌تری از نفوذ علمی، بهره‌برداری آموزشی و میزان درگیرشدن گسترده‌تر با پژوهش نسبت به شاخص‌های سنتی استنادی به‌تنهایی فراهم می‌کند.</div> <div style="text-align: justify;">Research evaluation is increasingly moving beyond traditional citation-based metrics to incorporate alternative indicators that capture broader dimensions of scholarly and societal impact. This study evaluated the multidimensional impact of research outputs from Mazandaran University of Medical Sciences (MazUMS) using bibliometric, book-based citation, and altmetric indicators. A retrospective bibliometric and altmetric analysis was conducted on publications affiliated with MazUMS from 1997 to early 2024. Initial retrieval identified 8,173 records from Web of Science and 10,928 from Scopus. Following a three-stage data refinement process in ScientoPy v3.1.2&mdash;including within-database cleaning, cross-database DOI matching, and final deduplication&mdash;11,534 unique publications were retained for analysis. Citation metrics, citing-source characteristics, and altmetric indicators were extracted, and associations between bibliometric and altmetric measures were examined using Spearman&rsquo;s rank correlation. Research output increased from two publications in 1997 to 845 publications indexed in Web of Science and 1,117 in Scopus in 2024. Articles constituted 84.9% of all publications (n = 9,788). The publications received 280,896 citations, of which 95.9% originated from journal sources, while book- and book chapter-based citations represented a smaller but distinct component of research influence. Altmetric data were available for 3,263 publications (28.3%), of which 3,025 (92.7%) received measurable online attention. Dimensions citation counts showed the strongest correlation with Scopus citation counts (&rho; = 0.981, p < 0.01), followed by Mendeley readership (&rho; = 0.759, p < 0.05), whereas mentions on X and in news outlets showed comparatively weak correlations. MazUMS research has demonstrated substantial growth and broad scholarly visibility over the study period. Bibliometric, book-based citation, and altmetric indicators capture complementary dimensions of research impact, and their combined use provides a more comprehensive assessment of scholarly influence, educational uptake, and broader research engagement than conventional citation metrics alone.</div> آلت‌متریک, مطالعات گذشته‌نگر, رسانه‌های اجتماعی, توجه, کتاب‌ها, دانشگاه علوم پزشکی مازندران Altmetrics, Retrospective Studies, Social Media, Attention, Books, Mazandaran University of Medical Sciences 1 11 http://sjmshm.srpub.org/browse.php?a_code=A-10-1766-3&slc_lang=en&sid=3 Hasan Siamian حسن صیامیان 1003194753284600824 1003194753284600824 No Associate Professor, Department of Health Information Technology, School of Allied Medical Sciences, Mazandaran University of Medical Sciences, Sari, Mazandaran, Iran دانشیار، گروه فناوری اطلاعات سلامت، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مازندران، ساری، مازندران، ایران Aboozar Ramezani ابوذر رمضانی ab.ramezani@behdasht.gov.ir 1003194753284600825 1003194753284600825 Yes PhD in Medical library and Information Sciences, Department of Deputy of Research and Technology, Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دکترای کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، معاونت تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Zahra Foroughi زهرا فروغی 1003194753284600826 1003194753284600826 No PhD in Medical library and Information Sciences, Vice Chancellery for Research & Technology, Iran Ministry of Health and Medical Education, Tehran, Iran دکترای کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، معاونت تحقیقات و فناوری، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، تهران، ایران Fatemeh Faraji فاطمه فرجی 1003194753284600827 1003194753284600827 No PhD Candidate, Medical Library and Information Science, Faculty of Management and Medical Information Sciences, Kerman University of Medical Sciences, Kerman, Iran دانشجوی دکتری کتابداری و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشکده مدیریت و اطلاع‌رسانی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان، کرمان، ایران