en چالش‌های زمینه‌ای و اجراییِ ارزشیابی استادان توسط دانشجویان در مؤسسات آموزش عالی: یک مرور روایتی <div style="text-align: justify;">ارزشیابی استادان یکی از مؤلفه‌های کلیدی تضمین کیفیت و بهبود مستمر در آموزش عالی است. ارزشیابی استادان توسط دانشجویان یکی از رایج‌ترین روش‌های سنجش عملکرد آموزشی به شمار می‌رود. با وجود کاربرد گسترده این روش، چالش‌های زمینه‌ای و اجرایی متعددی وجود دارد که می‌توانند اعتبار، انصاف و اثربخشی آن را تضعیف کنند. این مطالعه با هدف شناسایی و تحلیل این چالش‌ها و ارائه پیشنهادهای مبتنی بر شواهد برای بهبود رویه‌های ارزشیابی انجام شد. در این مرور روایتی، مطالعات منتشرشده در فاصله سال‌های 2010 تا 2026 از طریق جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه‌های PubMed، Scopus، Web of Science، ScienceDirect و پایگاه‌های فارسی SID و Magiran بررسی شدند. پس از طی یک فرایند غربالگری سه‌مرحله‌ای (عنوان، چکیده و متن کامل)، از میان 215 مقاله شناسایی‌شده، 33 مطالعه انتخاب و به‌صورت توصیفی و مفهومی تحلیل شدند.&nbsp;یافته‌ها در دو دسته اصلیِ چالش‌های زمینه‌ای و چالش‌های اجرایی طبقه‌بندی شدند. چالش‌های زمینه‌ای شامل فرهنگ دانشگاهی و هنجارهای اجتماعی، سیاست‌گذاری و حکمرانی نهادی، و سوگیری‌های نظام‌مند بود؛ از جمله فاصله قدرت، شهرت استاد و عوامل جمعیت‌شناختی که بر نمره‌دهی دانشجویان تأثیر می‌گذارند. چالش‌های اجرایی نیز طراحی ابزار، نحوه اجرا، و تحلیل/بهره‌برداری از داده‌ها را دربرمی‌گرفت. مسائلی مانند پرسشنامه‌های دارای روایی ناکافی، زمان‌بندی یا روش اجرای نامناسب، مشارکت پایین، و پاسخ‌های سطحی، به‌عنوان تهدیدهایی برای پایایی و سودمندی ارزشیابی شناسایی شدند. ارزشیابی استادان توسط دانشجویان تحت تأثیر عوامل چندبعدی و به‌هم‌پیوسته زمینه‌ای و اجرایی قرار دارد. تمرکز بر پیامدهای یادگیری دانشجویان، استفاده از ابزارهای روا و حساس به بافت، و ادغام شواهد حاصل از منابع متعدد می‌تواند انصاف و اثربخشی این فرایند را ارتقا دهد. این مرور بر ضرورت تدوین سیاست‌ها و رویه‌های مبتنی بر شواهد برای بهبود اعتبار، کارآمدی و اثرگذاری ارزشیابی استادان در مؤسسات آموزش عالی تأکید دارد.</div> <div style="text-align: justify;">Faculty evaluation is a key component of quality assurance and continuous improvement in higher education. Student evaluation of faculty is one of the most commonly used methods to assess teaching performance. Despite its widespread application, it faces numerous contextual and operational challenges that can compromise its validity, fairness, and effectiveness. This study aims to identify and analyze these challenges and provide evidence-based recommendations for improving evaluation practices. A narrative review was conducted by systematically searching studies published between 2010 and 2026 in PubMed, Scopus, Web of Science, ScienceDirect, and Persian databases SID and Magiran. Following a three-stage screening process (title, abstract, full text), 33 studies were selected from 215 identified articles and analyzed descriptively and conceptually. Findings were categorized into contextual and operational challenges. Contextual challenges included academic culture and social norms, institutional policy and governance, and systemic biases, such as power distance, faculty reputation, and demographic factors influencing ratings. Operational challenges encompassed instrument design, administration, and data analysis/utilization. Issues such as poorly validated questionnaires, inappropriate timing or method of administration, low participation, and superficial responses were identified as threats to evaluation reliability and usefulness. Student evaluation of faculty is influenced by multidimensional and interrelated contextual and operational factors. Focusing on student learning outcomes, employing validated, context-sensitive instruments, and integrating multi-source evidence can enhance fairness and effectiveness. This review emphasizes the need for evidence-informed policies and practices to improve the credibility, utility, and impact of faculty evaluation in higher education institutions.</div> ارزشیابی استادان, ارزشیابی استاد توسط دانشجو, آموزش عالی, چالش‌های زمینه‌ای, چالش‌های اجرایی, تضمین کیفیت Faculty evaluation, Student evaluation of faculty, Higher education, Contextual challenges, Operational challenges, Quality assurance 12 15 http://sjmshm.srpub.org/browse.php?a_code=A-10-1766-7&slc_lang=en&sid=3 Zobide Rafat زبیده رفعت zobide_rafar@yahoo.com 1003194753284600866 1003194753284600866 No PhD Student in Nursing, Student Research Committee, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad,Iran دانشجوی دکتری پرستاری، کمیته تحقیقات دانشجویی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران Hossein Karimi Moonghi حسین کریمی مونقی karimih@mums.ac.ir 1003194753284600867 1003194753284600867 Yes Department of Medical Surgical Nursing, School of Nursing and Midwifery, & Department of Medical Education, School of Medicine, Mashhad University of Medical Sciences, Mashhad, Iran گروه پرستاری داخلی جراحی، دانشکده پرستاری و مامایی، و گروه آموزش پزشکی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی مشهد، مشهد، ایران